Miras
Veraset İlamı ve Miras Paylaşımı: Mirasçılar, Paylar ve İlk Adımlar
Mirasçılık belgesi nereden alınır, kimler mirasçıdır, eşin ve çocukların payı ne kadardır? Saklı pay, tapuda intikal ve veraset ve intikal vergisi beyannamesi.
Kısaca
- Mirasçılık belgesi noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.
- Yasal mirasçılar zümre sistemine göre belirlenir; sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçıdır.
- Eş, çocuklarla birlikte mirasın dörtte birini alır.
- Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse dört ay içinde verilir.
Bir yakının ölümünün ardından mirasçıların ilk ihtiyaç duyduğu belge, mirasçılık belgesidir. Halk arasında veraset ilamı denen bu belge; bankadaki paraların çekilmesi, tapuda intikal, araç devri ve mirasa ilişkin bütün işlemler için gereklidir. Belgenin alınmasıyla birlikte payların ve paylaşımın da planlanması gerekir.
Mirasçılık belgesi nereden alınır?
Mirasçılardan herhangi biri, nüfus kayıtlarına dayanarak herhangi bir noterden mirasçılık belgesi alabilir. Nüfus kayıtlarında eksiklik varsa, yabancılık unsuru bulunuyorsa ya da mirasçılar arasında uyuşmazlık çıkarsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Belge aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir; gerçeğe aykırı belgelerin iptali her zaman istenebilir.
Yasal mirasçılar ve paylar
Türk Medeni Kanunu yasal mirasçıları zümrelere ayırır. Birinci zümre murisin altsoyudur: çocuklar ve ölmüş çocukların yerine onların çocukları. Altsoy yoksa ikinci zümre olan anne ve baba, onlar da ölmüşse onların altsoyu yani kardeşler mirasçı olur. Bunlar da yoksa büyükanne ve büyükbabalar ile onların altsoyu gelir.
Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre pay alır:
- Altsoyla birlikte mirasın dörtte biri,
- Anne-baba zümresiyle birlikte mirasın yarısı,
- Büyükanne-büyükbaba zümresiyle birlikte mirasın dörtte üçü,
- Bunlar da yoksa mirasın tamamı.
Örneğin geride eşi ve iki çocuğu bulunan bir kişinin mirasında eş dörtte bir, her çocuk sekizde üç pay alır. Kendi durumunuzu miras payı aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Saklı pay
Murisin vasiyetname ya da bağışla bile dokunamayacağı paya saklı pay denir. Altsoy için yasal payın yarısı, anne ve babanın her biri için dörtte biri saklı paydır. Eş, altsoy ya da anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü saklı paydır. Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.
Ölümden sonra süreler
- Mirası ret
- Öğrenmeden itibaren 3 ay
- Veraset ve intikal vergisi beyannamesi
- Türkiye’de ölümde 4 ay
- Tenkis davası
- Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde 10 yıl
- Vasiyetnamenin iptali
- Öğrenmeden itibaren 1 yıl
Paylaşım nasıl yapılır?
Mirasçılık belgesinin alınmasıyla tereke mirasçılara elbirliği mülkiyetiyle geçer; mirasçılar tereke üzerinde birlikte tasarruf eder. Paylaşım, mirasçıların anlaşmasıyla yapılan yazılı bir paylaşma sözleşmesiyle ya da tapuda doğrudan paylı mülkiyete geçişle gerçekleşebilir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; ayrıntılar ortaklığın giderilmesi yazımızda.
Temsilî örnek
Vefat eden bir babanın geride eşi, iki çocuğu ve bir tarlası vardı. Mirasçılar noterden mirasçılık belgesi aldı, veraset ve intikal vergisi beyannamesini süresinde verdi. Tarlayı bölmek istemeyen mirasçılar, paylaşma sözleşmesiyle tarlanın bir çocuğa verilmesini, diğer mirasçılara da değer üzerinden ödeme yapılmasını kararlaştırdı.
Mirasçılık işlemleri için
- Murisin ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Mirasçıların kimlik bilgileri
- Tapu, araç ve banka hesap bilgileri
- Varsa vasiyetname
- Murisin borçlarına ilişkin belgeler
Sık sorulan sorular
Mirasçılardan biri imza vermezse ne olur?
Elbirliği mülkiyetinde tasarruf için kural olarak bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir. Anlaşma sağlanamazsa mirasçılardan her biri ortaklığın giderilmesini isteyebilir.
Babamın borçları da bize geçer mi?
Evet. Mirası reddetmeyen mirasçılar terekenin borçlarından da sorumlu olur. Borç ihtimali varsa üç aylık ret süresini kaçırmayın; ayrıntılar mirasın reddi yazımızda.
Evlilik dışı çocuk mirasçı olur mu?
Soybağı kurulmuş evlilik dışı çocuk, evlilik içinde doğan çocukla aynı haklara sahip yasal mirasçıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
