İş ilişkisinin sona ermesi, işçi için gelirinin, işveren için de ciddi bir mali yükümlülüğün söz konusu olduğu bir dönemdir. Feshin biçimi, bildirim süreleri ve belgeler; kıdem, ihbar ve işe iade haklarını doğrudan belirler.
Bu alandaki başlıca konular
- Kıdem ve ihbar tazminatı talepleri
- İşe iade davaları ve boşta geçen süre ücreti
- Fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücreti alacakları
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat
- Zorunlu arabuluculuk görüşmelerinde işçi ya da işveren temsili
- İş sözleşmelerinin hazırlanması, fesih süreçlerinde işverene danışmanlık
Kıdem ve ihbar tazminatı
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışan işçi; işverence haklı bir neden olmadan çıkarılması, haklı nedenle kendi feshetmesi, askerlik, emeklilik ya da evlenen kadın işçinin bir yıl içinde ayrılması gibi hâllerde kıdem tazminatına hak kazanır. İhbar tazminatı ise bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde doğar. Kıdem ve ihbar tazminatının şartları yazımızda ayrıntılı anlattık.
İşe iade
Otuz veya daha fazla işçinin çalıştığı işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, geçerli bir neden gösterilmeden çıkarıldıysa işe iade isteyebilir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması zorunludur; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır.
İş kazası
İş kazası, hem SGK’nın sağlayacağı geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi yardımları hem de işverenin kusuruna dayalı maddi ve manevi tazminat taleplerini doğurur. Kazanın SGK’ya süresinde bildirilmesi ve kusur raporu bu taleplerin temelidir. İş kazasında işçinin hakları yazımızda adımları sıraladık.
İlk adımlar
- Fesih bildirimini, bordroları ve banka ücret kayıtlarını saklayın.
- İşe iade için fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur.
- İbraname ya da benzeri belgeleri incelemeden imzalamayın.
Sık sorulan sorular
İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak hayır. Ancak maaşın ödenmemesi, fazla mesainin karşılığının verilmemesi, sigortanın eksik yatırılması ya da mobbing gibi haklı nedenlerle yapılan fesih istifa sayılmaz; bu hâlde kıdem tazminatı istenebilir. Haklı nedenin yazılı bildirimde açıkça belirtilmesi önemlidir.
Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet. Kıdem, ihbar, ücret ve fazla mesai gibi işçilik alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri ise bu zorunluluğun dışındadır.
İşçilik alacakları ne zaman zamanaşımına uğrar?
Kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Süre, alacağın muaccel olduğu tarihten, çoğu zaman iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işler.
Tazminatımı nasıl hesaplarım?
Kıdem tazminatı son brüt giydirilmiş ücret ve hizmet süresi üzerinden, tavan sınırı gözetilerek hesaplanır. Kıdem ve ihbar tazminatı aracı ile brüt ve net tutarı görebilirsiniz.
