İcra ve İflas
Haciz Geldiğinde: Maaş, Ev Eşyası ve Haczedilemeyen Mallar
Maaşın ne kadarı haczedilebilir, emekli maaşına haciz konabilir mi, hangi ev eşyaları korunur? Haczedilmezlik şikâyeti ve istihkak iddiası için yedi günlük süre.
Kısaca
- Maaşın kural olarak dörtte birinden fazlası haczedilemez; nafaka alacağı bu sınırın dışındadır.
- Emekli maaşı nafaka ve SGK borçları dışında borçlunun açık rızası olmadan haczedilemez.
- Zorunlu ev eşyası ve borçlunun haline uygun evi haczedilmezlik korumasından yararlanır.
- Haczedilmezlik şikâyeti ve istihkak iddiası, haczi öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır.
Takip kesinleştikten sonra alacaklı, borçlunun mallarının, maaşının ve banka hesaplarının haczini isteyebilir. Ancak kanun, borçlunun ve ailesinin asgari yaşam koşullarını korumak için bazı mal ve gelirleri haczin dışında tutmuştur. Bu korumanın büyük kısmı kendiliğinden işlemez; borçlunun süresinde ileri sürmesi gerekir.
Maaş haczi
İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesine göre maaş ve ücretler, icra müdürünün borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli gördüğü kısım ayrıldıktan sonra haczedilir; haczedilecek kısım maaşın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada kesinti çoğunlukla dörtte bir oranında yapılır. Nafaka alacakları bu sınırlamaya tabi değildir ve önceliklidir.
Birden fazla maaş haczi varsa hacizler sıraya konur: önceki haciz bitmeden sonraki dosya için kesinti yapılmaz. Bordrodaki kesinti yasal oranı aşıyorsa icra müdürlüğü işlemine karşı şikâyet yoluna başvurulabilir. Aylık kesintinin ve borcun ne zaman kapanacağının hesabı için maaş haczi aracını kullanabilirsiniz.
Emekli maaşı
5510 sayılı Kanun’un 93. maddesine göre emekli aylıkları nafaka borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun alacakları dışında haczedilemez. Borçlunun açık rızası varsa haciz mümkündür; ancak Yargıtay, kredi sözleşmesi imzalanırken önceden verilen genel nitelikli rızaları çoğu zaman geçerli saymaz. Emekli maaşının yattığı hesaba konulan bloke de aynı korumaya tabidir.
Ev eşyası ve konut
Kanunun 82. maddesi, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için gerekli olan ev eşyasını haczedilemez sayar: buzdolabı, çamaşır makinesi, ocak, yatak, gerekli mobilya ve benzerleri. Bir evde birden fazla olan eşyadan biri haczedilebilir. Borçlunun haline uygun evi de haczedilemez; ancak bu korumayı borçlunun kendisi ileri sürmelidir. Borç evin kendisinden doğmuşsa ya da ev üzerinde ipotek varsa bu koruma işlemez.
Hacizde süreler
- Haczedilmezlik şikâyeti
- Haczi öğrenmeden itibaren 7 gün
- Üçüncü kişinin istihkak iddiası
- Haczi öğrenmeden itibaren 7 gün
- Kıymet takdirine itiraz
- Tebliğden itibaren 7 gün
- İcra müdürlüğü işlemine şikâyet
- Öğrenmeden itibaren 7 gün
Başkasına ait eşya haczedildiyse
Evde bulunan eşya borçluya değil, örneğin eşine ya da ev sahibine aitse, sahibi haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmalıdır. Faturalar, satış belgeleri ve kira sözleşmesi bu iddianın temel delilleridir. Süresinde ileri sürülmeyen iddia aynı takipte kaybedilir.
Temsilî örnek
Bir kredi borcu nedeniyle borçlunun evine haciz gelindi; televizyon, çamaşır makinesi ve tek buzdolabı haczedildi. Borçlu haciz tutanağının bir örneğini aldı ve beş gün içinde icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetinde bulundu. Mahkeme çamaşır makinesi ile buzdolabının zorunlu ev eşyası olduğunu kabul ederek bunlar üzerindeki haczi kaldırdı.
Haciz sırasında yapılacaklar
- Haciz tutanağının bir örneğini isteyin
- Size ait olmayan eşyayı tutanağa yazdırın
- Eşyaların faturalarını ve satış belgelerini bulun
- Emekli maaşı ya da nafaka hesabını gösteren dekontları ayırın
- Haciz tarihini not edin; yedi günlük süre işlemeye başlar
Sık sorulan sorular
Asgari ücretle çalışıyorum, maaşıma haciz gelir mi?
Gelebilir. Kanun asgari ücreti tamamen haczedilemez saymaz; ancak kesinti oranı kural olarak dörtte biri aşamaz.
Banka hesabımdaki paraya haciz konabilir mi?
Evet. Ancak hesaba yatan para emekli maaşı, nafaka ya da kanunen haczedilemeyen bir ödeme ise bu durum şikâyet yoluyla ileri sürülebilir.
Haczedilen eşya hemen satılır mı?
Hayır. Önce kıymet takdiri yapılır ve taraflara tebliğ edilir; ardından satış ilanı ve ihale aşamaları gelir. Borcun bu süre içinde ödenmesiyle satış önlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
