Ticari ilişkilerde sözleşmenin kurulmasından alacağın tahsiline, şirket kuruluşundan ortaklar arası uyuşmazlığa kadar her aşama kendine özgü kurallara ve sürelere bağlıdır. Tacirler için bazı yükümlülükler daha ağırdır; tacir sıfatı ispat ve faiz kurallarını da değiştirir.
Bu alandaki başlıca konular
- Tedarik, bayilik, distribütörlük ve hizmet sözleşmelerinin hazırlanması ve incelenmesi
- Fatura, cari hesap ve ticari alacakların tahsili
- Zorunlu ticari arabuluculuk süreçlerinde temsil
- Limited ve anonim şirket kuruluşu, pay devri ve genel kurul işlemleri
- Çek, bono ve kambiyo senedi uyuşmazlıkları
- Haksız rekabet ve ticari itibarın korunması
Ticari alacakta önce arabuluculuk
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılabilir; anlaşılamazsa son tutanakla dava açılır. Alacak icra takibiyle de istenebilir; borçlunun itirazı üzerine açılacak itirazın iptali davasında da arabuluculuk şartı aranır. Ayrıntılar ticari alacakta arabuluculuk yazımızda.
Şirket işlemleri
Limited şirkette pay devri yazılı sözleşme, imzaların noter onayı ve kural olarak genel kurul onayıyla tamamlanır. Olağan genel kurul her faaliyet döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde toplanmalıdır. Esas sözleşmede pay devri, önemli kararlar için nisap ve ortaklar arası anlaşmazlıkta izlenecek yol baştan düzenlenirse sonraki uyuşmazlıkların çoğu önlenir.
Çek ve senet
Çek ve bonoya dayanan alacaklar için kambiyo senetlerine özgü haciz yolu hızlı bir tahsil imkânı sunar. Senedin şekil şartlarını taşıması, ibraz süresi ve zamanaşımı bu yolun kullanılabilmesi için belirleyicidir. Karşılıksız çek ayrıca idari ve cezai yaptırımlara konu olabilir.
İlk adımlar
- Fatura, irsaliye ve cari hesap ekstrelerini bir araya getirin.
- Ticari para alacağında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Sözleşmeyi imzalamadan önce cezai şart, teslim ve yetki maddelerini okutun.
Sık sorulan sorular
Bana gelen faturaya itiraz etmezsem ne olur?
Tacirler arasında faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu karine aksi ispat edilebilse de ispat yükünü itiraz etmeyen tarafa yükler.
Ticari alacakta hangi faiz uygulanır?
Taraflar faizi sözleşmede kararlaştırmamışsa ticari işlerde avans faizi oranında temerrüt faizi istenebilir. Faiz hesaplama aracıyla dönem dönem değişen oranlarla hesap yapabilirsiniz.
Sözlü yapılan ticari anlaşma geçerli mi?
Kanun özel bir şekil öngörmedikçe sözleşme sözlü de kurulabilir. Ancak uyuşmazlık çıktığında ispat güçleşir. Fatura, irsaliye, e-posta ve mesaj kayıtları sözlü anlaşmanın delili olabilir; önemli işlerde yazılı sözleşme her zaman daha güvenlidir.
Ticari alacağım zamanaşımına uğrar mı?
Genel zamanaşımı on yıldır; ancak kira, faiz, ücret ve bazı ticari ilişkilerden doğan alacaklarda süre beş yıl, kambiyo senetlerinde ise çok daha kısadır. Alacağın türüne göre süre ayrıca kontrol edilmelidir.
