Ticaret ve Şirketler
Ticari Alacakta Zorunlu Arabuluculuk: Dava Öncesi Adımlar ve Sonuçları
Fatura ve cari hesap alacağı için dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu? Süreç nasıl işler, anlaşma belgesi ne işe yarar, toplantıya katılmamanın sonucu nedir?
Kısaca
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Arabulucu görevlendirmeden itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre iki hafta uzatılabilir.
- Taraflar ve avukatları ile arabulucunun imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde sayılır.
- Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
Ticari ilişkilerde alacak uyuşmazlıkları çoğunlukla faturalar, irsaliyeler ve cari hesap ekstreleri üzerinden yürür. Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi, 2019’dan bu yana bu tür uyuşmazlıklarda dava yoluna gitmeden önce arabuluculuğu zorunlu kılar. Amaç, tarafların mahkemeye gitmeden önce bir kez masaya oturmasını sağlamaktır.
Hangi davalarda zorunlu?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri içeren ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Alacaklının önce icra takibi başlatıp borçlunun itirazı üzerine açacağı itirazın iptali davasında da bu şart aranır. Buna karşılık icra takibinin kendisi için arabuluculuk gerekmez; alacaklı doğrudan takip başlatabilir.
Süreç nasıl işler?
Başvuru, karşı tarafın ya da tarafların yerleşim yerindeki veya uyuşmazlık konusu işin görüleceği yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir. Arabulucu tarafları toplantıya davet eder; görüşmeler gizlidir ve burada yapılan teklifler sonradan delil olarak kullanılamaz.
Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belge taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından imzalanmışsa icra edilebilirlik şerhine gerek kalmadan ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icra takibine konu olabilir. Anlaşma olmazsa arabulucu son tutanağı düzenler ve bu tutanak dava dilekçesine eklenir.
Ticari arabuluculukta süreler
- Arabulucunun süreci tamamlaması
- Görevlendirmeden itibaren 6 hafta
- Zorunlu hâllerde uzatma
- En fazla 2 hafta
- Faturaya itiraz (tacirler arası)
- Fatura alındıktan sonra 8 gün
- İtirazın iptali davası
- İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl
Toplantıya katılmamanın sonucu
Geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir. Bu taraf, sonradan açılan davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle davet geldiğinde toplantıya katılmak ya da bir avukat aracılığıyla temsil edilmek önemlidir. Arabulucu ücretinin tarifeye göre tutarını arabuluculuk ücreti aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Temsilî örnek
Bir toptancı, bir yıldır ödenmeyen cari hesap bakiyesi için önce icra takibi başlattı; borçlu itiraz etti. Toptancı itirazın iptali davası açmadan önce arabulucuya başvurdu. İkinci toplantıda borçlu, bakiyenin bir kısmını kabul ederek ödemeyi taksitlendirdi; taraflar ve avukatlarının imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğundan, taksitler aksadığında yeniden dava açmaya gerek kalmadan takip yapılabilecekti.
Arabulucuya gitmeden önce
- Faturalar, irsaliyeler ve teslim belgeleri
- Cari hesap ekstresi ve mutabakat yazışmaları
- Varsa sözleşme ve sipariş formları
- Temerrüt ihtarnamesi
- Kabul edebileceğiniz ödeme planı ve indirim sınırı
Sık sorulan sorular
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Anlaşma hâlinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. Anlaşma olmazsa tarifedeki iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve sonradan yargılama giderlerine eklenir.
Arabuluculuk zamanaşımını durdurur mu?
Evet. Arabulucuya başvuru tarihinden son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
Uyuşmazlığım arabuluculuk kapsamında mı?
Bunu arabuluculuk zorunlu mu testiyle hızlıca kontrol edebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
