Banka ve Finans
Kefilin Sorumluluğu: Kefalet Sözleşmesinin Şartları ve Kefilin Hakları
Kefil olduğunuz borç size geldiyse önce kefalet sözleşmesinin geçerliliğine bakın: azami miktar, el yazısı, eş rızası. Adi ve müteselsil kefalet farkı, kefilin rücu hakkı.
Kısaca
- Kefalet yazılı yapılır; azami miktar, tarih ve müteselsil kefalet sıfatı kefilin el yazısıyla yazılmalıdır.
- Evli kefil için kural olarak eşin yazılı rızası gerekir.
- Adi kefalette alacaklı önce borçluya başvurur; müteselsil kefalette doğrudan kefile gidebilir.
- Borcu ödeyen kefil, ödediği tutar için borçluya rücu edebilir.
Kefalet, çoğu zaman bir yakına yardım etmek için imzalanır ve uzun süre unutulur. Borçlu ödemeyi bıraktığında ise kefil, hiç kullanmadığı bir kredinin ödeme emriyle karşılaşabilir. Bu noktada yapılacak ilk iş, kefalet sözleşmesinin kanunun aradığı şekil şartlarını taşıyıp taşımadığını incelemektir; çünkü bu şartlar eksikse kefalet geçersizdir.
Kefaletin geçerlilik şartları
Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır. Kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihinin sözleşmede belirtilmesi gerekir. Kefil müteselsil kefil olarak ya da benzeri bir anlamda yükümlülük altına giriyorsa, azami miktar, tarih ve bu sıfat kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır. Matbu formda bu bilgilerin daktiloyla ya da başkasının el yazısıyla doldurulması geçerlilik sorununa yol açar.
Kanunun 584. maddesi ise evli kişinin kefil olabilmesi için eşinin, en geç sözleşmenin kurulması anında verilmiş yazılı rızasını arar. Ticaret siciline kayıtlı bir işletmenin sahibi, ortağı ya da yöneticisi tarafından işletmeyle ilgili verilen kefaletler gibi bazı hâller bu şartın dışındadır.
Adi ve müteselsil kefalet
Adi kefalette alacaklı, kural olarak önce asıl borçluya başvurmak zorundadır; borçlu hakkında iflas açılması, konkordato mühleti verilmesi ya da aleyhine yapılan takipte kesin aciz belgesi alınması gibi hâllerde kefile gidilebilir. Müteselsil kefalette ise borçlu temerrüde düştüğünde ve ihtar sonuçsuz kaldığında ya da ödeme güçsüzlüğü açıkça ortadaysa alacaklı doğrudan kefile başvurabilir. Banka kredilerindeki kefaletlerin çoğu müteselsildir.
Kefil ne kadar sorumludur?
Kefil, sözleşmede yazılı azami miktarla sınırlı sorumludur. Bu miktar, asıl borcun yanı sıra kefalet sözleşmesinde açıkça yazılmışsa faiz ve masrafları da kapsayabilir; ancak azami miktarı aşamaz. Gerçek kişilerin verdiği kefalet, kural olarak verildiği tarihten itibaren on yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer.
Kefalette öne çıkan kurallar
- Şekil
- Yazılı; azami miktar ve tarih
- Müteselsil kefalette
- Miktar, tarih ve sıfat kefilin el yazısıyla
- Evli kefil
- Kural olarak eşin yazılı rızası
- Gerçek kişi kefaletinin süresi
- En fazla 10 yıl
Borcu ödeyen kefilin hakları
Borcu ödeyen kefil, ödediği ölçüde alacaklının haklarına halef olur ve asıl borçluya rücu edebilir. Alacağın teminatları da kefile geçer. Birden fazla kefil varsa, ödeme yapan kefil diğer kefillere de paylarına düşen kısım için başvurabilir. Kefilin ödeme belgelerini, ihtarname ve takip evrakını saklaması rücu davasında belirleyicidir.
Temsilî örnek
Bir kişi, akrabasının taşıt kredisine kefil olmuş, imza sırasında eşi bilgilendirilmemişti. Borç ödenmeyince bankanın başlattığı takipte kefilin itirazıyla sözleşme incelendi; eşin yazılı rızasının bulunmadığı ve kefilin işletmeyle ilgisinin olmadığı görüldü. Kefalet geçersiz sayıldı ve kefil hakkındaki takip durdu.
Ödeme emri gelen kefil için
- Kefalet sözleşmesinin bir örneğini bankadan isteyin
- El yazısıyla yazılması gereken bilgileri kontrol edin
- Evliyseniz eşinizin rızası alınmış mı bakın
- Hesap kat ihtarnamesinin size tebliğ edilip edilmediğini öğrenin
- Ödeme emrine yedi günlük itiraz süresini kaçırmayın
Sık sorulan sorular
Kefaletten nasıl kurtulurum?
Kefalet tek taraflı olarak sona erdirilemez. Alacaklının rızasıyla kefaletin kaldırılması, borcun ödenmesi ya da kanuni sürenin dolması gerekir. Geçerlilik şartlarındaki eksiklikler ise kefaletin baştan hükümsüz olduğunu gösterebilir.
Borçlu ölürse kefil sorumlu olur mu?
Asıl borçlunun ölümü kefaleti sona erdirmez. Ancak kefilin ölümü hâlinde mirasçılarının sorumluluğu, mirası reddetme imkânı da dahil olmak üzere miras hukuku kurallarına göre değerlendirilir.
Kefil olarak ödediğim parayı nasıl geri alırım?
Asıl borçluya karşı rücu talebinde bulunabilir, ödemeyi gösteren belgelerle icra takibi başlatabilir ya da dava açabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
