İş
İş Kazasında İşçinin ve Yakınlarının Hakları: SGK Yardımları ve Tazminat
İş kazası sonrası SGK’dan alınabilecek ödenek ve gelirler, işverenden istenebilecek maddi ve manevi tazminat, kazanın bildirimi, kusur raporu ve zamanaşımı.
Kısaca
- İşveren iş kazasını en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmelidir.
- SGK; geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir bağlar.
- İşverenin kusuru varsa SGK’nın karşılamadığı zarar için maddi ve manevi tazminat istenebilir.
- İş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu değildir.
İş kazası, işçinin hayatını bir anda değiştirebilir. Kaza sonrası dönemde hem tedavi hem de gelir kaybı yaşanırken, hangi hakların kimden isteneceğini bilmek önemlidir. İş kazasında iki ayrı yol vardır: Sosyal Güvenlik Kurumu’nun sağladığı sigorta yardımları ve işverene karşı açılacak tazminat davası.
İş kazası nedir?
5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiğinde, emzirme izninde ya da işverence sağlanan taşıtla işe gidip gelirken uğradığı ve bedenen veya ruhen engelli hâle gelmesine yol açan olay iş kazasıdır. Bu tanım geniştir; işyeri dışında görev sırasında yaşanan trafik kazaları da iş kazası sayılabilir.
SGK’dan alınabilecek yardımlar
- Geçici iş göremezlik ödeneği: Tedavi süresince çalışılamayan her gün için ödenir.
- Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücü en az yüzde on oranında azalan sigortalıya bağlanır.
- Ölüm geliri: Kaza sonucu ölüm hâlinde eş, çocuklar ve şartları varsa anne-babaya bağlanır.
- Sağlık hizmetleri: Tedavi, protez ve benzeri giderler.
İşverenden tazminat
İşveren, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almakla yükümlüdür. Kazada işverenin kusuru varsa işçi, SGK’nın karşılamadığı gelir kaybı için maddi tazminat ve yaşadığı acı için manevi tazminat isteyebilir. Kusur oranları bilirkişi raporuyla belirlenir; işçinin kendi kusuru tazminatı o oranda azaltır. Ölümlü kazalarda yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep edebilir.
İş kazasında süreler
- İşverenin SGK’ya bildirimi
- Kazadan sonraki 3 iş günü
- Tazminat davası zamanaşımı
- 10 yıl
- Zorunlu arabuluculuk
- Aranmaz
- SGK kararlarına itiraz
- Kurum işlemine göre değişir
Kazadan hemen sonra
Kazanın SGK’ya bildirilip bildirilmediği e-Devlet üzerinden kontrol edilmelidir. İşveren bildirmezse sigortalının kendisi ya da yakınları da kuruma başvurabilir. Kaza yerinin fotoğrafları, tanıkların bilgileri, hastane kayıtları ve kolluk tutanakları ileride açılacak davanın temel delilleridir; bu belgelerin erken toplanması önemlidir.
Temsilî örnek
Bir inşaat işçisi, koruma bariyeri bulunmayan iskeleden düşerek yaralandı ve meslekte kazanma gücünün bir kısmını kaybetti. SGK sürekli iş göremezlik geliri bağladı. Açılan tazminat davasında bilirkişi, işverenin güvenlik önlemlerini almadığını belirleyerek ağırlıklı kusuru işverene verdi; SGK gelirinin karşılamadığı zarar için maddi tazminat ve ayrıca manevi tazminata hükmedildi.
Dava için hazırlayın
- Hastane kayıtları ve raporlar
- SGK kaza bildirimi ve hizmet dökümü
- Kaza yerinin fotoğrafları
- Tanıkların adları ve iletişim bilgileri
- Maaş bordroları ve banka kayıtları
- Varsa ceza soruşturması dosyası
Sık sorulan sorular
Sigortasız çalışırken kaza geçirdim, haklarım var mı?
Evet. Sigortasız çalışan işçi de kaza sonrası SGK’ya başvurabilir; çalışmanın tespiti ve kazanın iş kazası sayılması ayrıca sağlanabilir. Bu durumda işverene ağır idari yaptırımlar uygulanır.
Kaza nedeniyle işten çıkarılabilir miyim?
İş kazası tek başına geçerli fesih sebebi değildir. Rapor süresi boyunca ve kanundaki bekleme süreleri içinde yapılan fesihler tazminat ve işe iade talepleri doğurabilir.
Kusurum varsa tazminat alamaz mıyım?
Kendi kusurunuz tazminatı o oranda azaltır; ancak işverenin de kusuru varsa onun kusur oranında tazminat istenebilir. Ayrıntılar iş hukuku sayfamızda.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
