Aile
Boşanma Davası Süreci: Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Karşılaştırması
Anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde neler yer almalı, çekişmeli davada hangi sebepler ileri sürülür? Yetkili mahkeme, süreç ve sık yapılan hatalar.
Kısaca
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin bütün sonuçlarda anlaşması gerekir.
- Anlaşmalı boşanmada hâkim eşleri bizzat dinler; protokol uygun bulunursa çoğu zaman tek duruşmada karar verilir.
- Çekişmeli davada evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve kusur durumu delillerle ispat edilir.
- Dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da son altı ay birlikte oturdukları yerde açılır.
Boşanma kararı verildiğinde akla gelen ilk soru, sürecin ne kadar süreceği ve nasıl işleyeceğidir. Bunun cevabı büyük ölçüde eşlerin anlaşıp anlaşamamasına bağlıdır. Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, hem süre hem masraf hem de yaşanan gerginlik bakımından birbirinden çok farklı iki yoldur.
Anlaşmalı boşanma
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurur ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul ederse evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir. Bunun için hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi gerekir.
Eşlerin boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında anlaştıkları protokol, davanın merkezindedir. Protokolde velayet, çocukla kişisel ilişkinin düzeni, iştirak ve yoksulluk nafakası, mal paylaşımı, ziynet eşyası ve varsa maddi ve manevi tazminat açıkça yazılmalıdır. Hâkim, çocukların yararı bakımından gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar bu değişiklikleri kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Protokolde “mal paylaşımı konusunda birbirimizden talebimiz yoktur” gibi genel ifadeler, ileride açılacak katılma alacağı davasını engelleyebilir. Hangi haklardan vazgeçildiği protokolü imzalamadan önce iyice düşünülmelidir.
Çekişmeli boşanma
Eşler anlaşamazsa dava çekişmeli olarak görülür. Kanun, zina, hayata kast ve pek kötü ya da onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı gibi özel boşanma sebeplerini ayrıca düzenler. Uygulamada en çok başvurulan ise evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır: eşlerden birinden ortak hayatı sürdürmesinin beklenemeyeceği derecede geçimsizlik.
Çekişmeli davada tanık beyanları, mesaj ve sosyal medya kayıtları, sağlık raporları ve kolluk tutanakları delil olarak kullanılır. Hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller ise kural olarak dikkate alınmaz. Dava sürerken eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için tedbir kararları verilebilir.
Boşanmada öne çıkan süreler
- Anlaşmalı boşanma için evlilik süresi
- En az 1 yıl
- Zinaya dayalı dava
- Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl
- Terk nedeniyle ihtar
- Terkten en az 4 ay sonra
- Reddedilen davadan sonra fiilî ayrılık
- 3 yıl
- Kararın istinafı
- Tebliğden itibaren 2 hafta
Velayet, nafaka ve mal paylaşımı
Velayet kararında ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Nafaka türleri ve artırım koşulları için nafaka yazımıza, mal paylaşımının ön hesabı için mal paylaşımı aracına bakabilirsiniz. Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından ayrı bir davayla da istenebilir.
Temsilî örnek
On iki yıllık evli bir çift anlaşmalı boşanmaya karar verdi; ancak ilk protokolde çocukla kişisel ilişki yalnızca “uygun zamanlarda” diye yazılmıştı. Bu belirsizlik ileride uyuşmazlık doğuracağından protokol, hafta sonları, bayramlar ve yaz tatili için ayrıntılı bir takvimle yeniden düzenlendi. Dava tek duruşmada sonuçlandı.
Davadan önce hazırlayın
- Nüfus kayıt örneği ve evlilik tarihi
- Eşlerin gelir belgeleri
- Tapu, araç ve banka kayıtları
- Varsa sağlık raporları ve tutanaklar
- Tanıkların adları ve iletişim bilgileri
- Çocukların okul ve bakım düzenine ilişkin bilgiler
Sık sorulan sorular
Çekişmeli dava sonradan anlaşmalıya dönebilir mi?
Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse taraflar dava sırasında anlaşarak protokol sunabilir ve dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanabilir.
Boşanma davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. Boşanma ve aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir.
Eşimin adresini bilmiyorsam dava açabilir miyim?
Evet. Adres araştırması mahkemece yapılır; adres tespit edilemezse ilanen tebligat yoluna gidilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
