Tüketici
Ayıplı Araç ve Tüketici Hakları: Sıfır ve İkinci El Araçta Seçimlik Haklar
Aldığınız araç sık arızalanıyor ya da gizlenmiş hasar çıktıysa hangi haklarınız var? Seçimlik haklar, garanti kuralları, ikinci el araçta satıcının durumu, süreler ve deliller.
Kısaca
- Ayıplı araç alan tüketici; iade, bedel indirimi, ücretsiz onarım ya da değişimden birini seçebilir.
- Garanti süresinde aynı arızanın tekrarlanması ya da tamirin uzaması, değişim ve iade hakkını güçlendirir.
- Galeriden alınan ikinci el araçta da tüketici hukuku uygulanır; bireysel satışta Borçlar Kanunu devreye girer.
- Zamanaşımı kural olarak teslimden itibaren iki yıldır; ayıp hileyle gizlenmişse bu süre uygulanmaz.
Araç, çoğu aile için evden sonraki en büyük harcamadır. Yeni alınan bir aracın sürekli servise gitmesi ya da ikinci el bir aracın satıştan sonra ağır hasarlı çıkması hem maddi hem de manevi bir yük oluşturur. Tüketici hukuku bu durumlarda alıcıya güçlü haklar tanır; ancak bu hakların kullanılması için ayıbın zamanında bildirilmesi ve iyi belgelenmesi gerekir.
Seçimlik haklar
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a göre ayıplı mal satın alan tüketici şu haklardan birini kullanabilir:
- Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme ve bedelin iadesi,
- Satılanı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme,
- Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme,
- İmkân varsa satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme.
Satıcı, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Bu haklarla birlikte koşulları varsa tazminat da istenebilir.
Sıfır araçta garanti ve tekrarlayan arıza
Garanti süresi içinde aracın tamirde geçen süresi garanti süresine eklenir. Tamir süresinin yönetmelikte öngörülen azami süreyi aşması, garanti süresi içinde aynı arızanın ikiden fazla tekrarlanması ya da farklı arızaların dörtten fazla ortaya çıkması gibi hâllerde tüketici; ücretsiz değişim, bedel iadesi ya da ayıp oranında indirim isteyebilir. Servis kayıtları ve iş emirleri bu nedenle en önemli delildir.
İkinci el araç
İkinci el aracı ticari faaliyet kapsamında satış yapan bir galeriden alan kişi tüketici sayılır ve yukarıdaki haklardan yararlanır. Bireyden bireye satışta ise Türk Borçlar Kanunu uygulanır: alıcının aracı teslimden sonra makul sürede gözden geçirmesi ve fark ettiği ayıbı satıcıya derhal bildirmesi gerekir; gizli ayıplar ortaya çıktıkları anda bildirilmelidir. Gizlenmiş ağır hasar, değiştirilmiş parça ya da düşürülmüş kilometre, satıcının hilesi ispatlanırsa zamanaşımı sınırı olmaksızın ileri sürülebilir.
Ayıplı araçta süreler
- Zamanaşımı (kural)
- Teslimden itibaren 2 yıl
- Hileyle gizlenen ayıp
- Bu süre uygulanmaz
- Bireysel satışta bildirim
- Ayıbı fark edince derhal
- Kararın istinafı
- Tebliğden itibaren 2 hafta
Hangi yola başvurulur?
Her yıl belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; araç bedelleri çoğunlukla bu sınırı aştığından ayıplı araç uyuşmazlıkları genellikle tüketici mahkemesinde görülür. Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Mahkeme, aracın ayıplı olup olmadığını ve ayıbın niteliğini bilirkişi incelemesiyle belirler.
Temsilî örnek
Bir aile, galeriden “hasar kaydı yok” diyerek sattığı ikinci el aracı aldıktan iki ay sonra kaza sonrası boyanmış parçalar ve değişmiş şasi parçası olduğunu fark etti. Galeriye noter ihtarnamesiyle sözleşmeden döndüklerini bildirdiler. Arabuluculukta anlaşma olmayınca açılan davada bilirkişi, hasarın satıştan önce var olduğunu ve gizlendiğini belirledi; bedelin iadesine karar verildi.
Başvurmadan önce hazırlayın
- Satış sözleşmesi, fatura ya da noter satış senedi
- Servis iş emirleri ve arıza kayıtları
- Ekspertiz raporu ve tramer kaydı
- Satıcıya yapılan bildirimler
- Aracın ilan metni ve fotoğrafları
Sık sorulan sorular
Aracı kullandım, yine de iade edebilir miyim?
Ayıp nedeniyle sözleşmeden dönmede aracın olağan kullanımı tek başına iadeye engel değildir; ancak satıcı, kullanımdan doğan değer kaybı için mahsup isteyebilir.
Ekspertiz raporu aldım, satıcı yine sorumlu mu?
Ekspertiz raporunda görülmeyen ve olağan bir incelemeyle fark edilemeyecek gizli ayıplardan satıcı sorumlu olabilir. Raporda açıkça belirtilen kusurlar için ise kural olarak sonradan talepte bulunulamaz.
Kredi ile aldığım araç ayıplı çıktı, krediye ne olur?
Bağlı kredi sözleşmelerinde tüketici, sözleşmeden dönme hâlinde krediyi veren kuruma karşı da haklarını ileri sürebilir. Durum sözleşmenin yapısına göre değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
